Blog

powrót
Wróć
24.04.2024

Olej palmowy – jak wpływa na zdrowie i środowisko? Jakie ma zastosowanie?

Dietetyka
--
kontrowersyjne, lasy deszczowe, olej palmowy, oleje, palmy, środowisko, tłuszcze
olej palmowy właściwości

Olej palmowy, bohater wielu dyskusji, budzi równie wiele kontrowersji co niezliczone memy na temat jego wpływu na zdrowie i środowisko. Czy olej palmowy to rzeczywiście ekologiczny przestępca i zdrowotny sabotażysta, na jakiego go kreują? Przyjrzyjmy się faktom dotyczącym tego szeroko używanego oleju, eksplorując zarówno jego wady, jak i zalety.

Co to jest olej palmowy i jak zdobył swoją popularność?

Olej palmowy pochodzi z owoców palmy oleistej, które są niewielkie, ale bardzo wydajne, gdy chodzi o produkcję oleju. Ta roślina jest niezwykle efektywna – w przeliczeniu na hektar produkuje więcej oleju niż jakiekolwiek inne uprawiane na skalę przemysłową olejodajne rośliny (ok. 9x więcej niż soja i 4,5x więcej niż rzepak). Kolejny punkt do listy zasług palm!

Dzięki imponującej wydajności i wszechstronności w zastosowaniu, od żywności po produkty przemysłowe, olej palmowy szybko zyskał popularność na całym świecie. Jednak jego produkcja nie jest wolna od wad. Ma (zasłużoną) reputację kontrowersyjnego produktu ze względu na metody jego pozyskiwania, które często wiążą się z nieekologicznymi praktykami, takimi jak wycinanie lasów deszczowych. Te negatywne aspekty produkcji oleju palmowego rzucają cień na jego pozytywne cechy. Warto więc zastanowić się nad równowagą między korzyściami ekonomicznymi a odpowiedzialnością ekologiczną, ale o tym za chwilę.

Zastosowanie oleju palmowego w kuchni i przemyśle

Olej palmowy w przemyśle spożywczym jest tak powszechny jak sól – używamy go prawie wszędzie, od czekolad i ciasteczek, po gotowe sosy i zupy w puszkach. Jego sekret? Wysoka temperatura dymienia, która pozwala mu zachować opanowanie nawet podczas najgorętszych kuchennych potyczek, od chrupiących frytek po soczyste kotlety, nadając potrawom złocisty kolor i chrupkość bez przytłaczania ich własnym smakiem.

Punkt dymienia nie jest kluczowym parametrem przy wyborze domowego oleju do codziennego smażenia – np. oliwa nie cechuje się wysokim punktem dymienia, a bardzo dobrze sprawdza się jako olej do smażenia.

smażenie na oleju
Dzięki wysokiej temperaturze dymienia, olej palmowy idealnie nadaje się do głębokiego smażenia

W przemyśle, olej palmowy ma równie szerokie zastosowanie. Jest kluczowym składnikiem w produkcji kosmetyków, takich jak kremy i balsamy, gdzie jego właściwości nawilżające pomagają utrzymać skórę w dobrej kondycji. Jest również wykorzystywany jako komponent biopaliw, co podkreśla jego rolę w przemyśle ekologicznym jako alternatywy dla tradycyjnych paliw kopalnych.

Warto jednak pamiętać, że nadmierne wykorzystanie oleju palmowego, szczególnie bez zwracania uwagi na jego pochodzenie i wpływ na środowisko, może prowadzić do negatywnych skutków ekologicznych.

Odpowiedzialne korzystanie i wybieranie produktów z certyfikatem zrównoważonej produkcji może pomóc zachować równowagę między korzyściami a potencjalnymi zagrożeniami. Tylko czy faktycznie musimy to robić?

Olej palmowy – jakie ma właściwości odżywcze?

Olej palmowy jest ceniony za swoje odżywcze wartości, zwłaszcza za bogactwo witaminy E w formie tocotrienoli. Tocotrienole są znanymi antyoksydantami, które pomagają w ochronie organizmu przed działaniem szkodliwych wolnych rodników, co może przyczynić się do zmniejszenia ryzyka wielu chorób przewlekłych, w tym niektórych rodzajów nowotworów oraz chorób sercowo-naczyniowych.

Jednakże, olej palmowy zawiera także wysoki poziom nasyconych kwasów tłuszczowych, których w diecie zachodniej i tak spożywamy za dużo. Nasycone kwasy tłuszczowe są znane z tego, że mogą przyczyniać się do wzrostu poziomu LDL, czyli tzw. „złego cholesterolu”, co z kolei może zwiększać ryzyko rozwoju chorób serca. Chociaż nasycone tłuszcze nie są jednoznacznie szkodliwe i mogą być korzystne w umiarkowanych ilościach (do 10% energii z diety), ich nadmiar może prowadzić do negatywnych skutków zdrowotnych.

olej palmowy ma delikatnie czerwony kolor
Widoczne charakterystyczne czerwonawe zabarwienie oleju palmowego

Olej palmowy jest również źródłem innych wartościowych składników, takich jak karotenoidy, które nadają mu charakterystyczny czerwony kolor. Karotenoidy, w tym beta-karoten (prekursor witaminy A), są ważne dla zdrowia oczu i mogą wzmacniać system odpornościowy.

Zalety oleju palmowego nie są szczególnie unikalne, antyoksydanty możemy pozyskiwać choćby z owoców. Jego spożycie powinno być monitorowane z uwagi na wysoką zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych. Odpowiednie zbalansowanie diety z uwzględnieniem różnych źródeł tłuszczów jest kluczowe, aby maksymalizować korzyści zdrowotne i minimalizować potencjalne ryzyko.

Olej palmowy a środowisko – słuszne kontrowersje

Nie można mówić o oleju palmowym, omijając kwestie ekologiczne. Jego produkcja jest powiązana z wycinaniem lasów deszczowych, co prowadzi do utraty siedlisk dla wielu zagrożonych gatunków, jak orangutany czy tygrysy sumatrzańskie. To sprawia, że olej palmowy jest jednym z najbardziej „brudnych” produktów spożywczych pod względem wpływu na środowisko.

Alternatywy – co wybrać zamiast oleju palmowego?

Jeśli chodzi o alternatywy dla oleju palmowego, mamy wiele opcji, które mogą zaoferować różnorodne korzyści zdrowotne bez negatywnego wpływu na środowisko:

  • Olej kokosowy – dobrze nadaje się do obróbki w wysokich temperaturach, jednak podobnie jak palmowy, jest bogaty w nasycone kwasy tłuszczowe. O oleju kokosowym pisałam także we wpisie: Woda kokosowa – ile ma kalorii i jakie ma właściwości? + co dają nam palmy?
  • Olej słonecznikowy – lżejszy i bardziej uniwersalny.
  • Masło klarowane – dobre do smażenia, dzięki wysokiej temperaturze dymienia, ale jak wszystko – używać z umiarem, bo wciąż jest istotnym źródłem kwasów tłuszczowych nasyconych.
  • Oliwa z oliwek – zdecydowany faworyt wśród zdrowych olejów. Bogata w jednonienasycone kwasy tłuszczowe, przede wszystkim kwas oleinowy, które przyczyniają się do obniżenia poziomu złego cholesterolu LDL i zwiększenia dobrego cholesterolu HDL. Idealna do sałatek, dressingów, nadaje się również do podsmażania, duszenia i smażenia w domowych warunkach (w temperaturze do około 200 stopni – zazwyczaj osiąga się 170-190)

Podsumowanie

Zdrowe podejście do spożywania oleju palmowego, jak i zrozumienie jego wpływu na środowisko, może pomóc dokonywać bardziej świadomych wyborów. Skoro korzyści nie są wyjątkowe, a konsekwencje środowiskowe znaczne, to może warto rozważyć wybór innego oleju? Niezależnie od tego czy zdecydujesz się na jego dalsze stosowanie, czy będziesz szukać alternatyw, pamiętaj o zrównoważonym podejściu i różnorodności w diecie – klucza do zdrow(sz)ego życia.

Autor wpisu

Monika Ciesielska

Dietetyk, samozwańczy doktor Lifestyle - pisze lekko o sprawach wagi ciężkiej. Promuje zdrowe podejście do zdrowego stylu życia i pozytywne odchudzanie oparte na skutecznych, udowodnionych naukowo metodach. Lubi czekoladę i hamburgery, ale udało jej się schudnąć - Tobie też ułatwi zadanie.

Komentarze

Komentuj jako gość:

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

lub